کاهش معنادار بازگشت به اعتیاد با رویکردهای اشتغال‌محور

به گزارش روابط عمومی جهاد دانشگاهی واحد البرز، غلامرضا اسکندریان در حاشیه بازدید از مرکز ماده ۱۶ فردیس که به میزبانی سردار حسینی رئیس ستاد مبارزه با مواد مخدر استان البرز صورت گرفت، با اشاره به وضعیت مراکز نگهداری معتادان متجاهر در استان البرز اظهار کرد: مراکز ماده ۱۶ یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های کشور برای مدیریت اعتیاد در سطح خیابان هستند و طی سال‌های اخیر نقش قابل توجهی در کاهش آسیب‌های اجتماعی ایفا کرده‌اند، اما واقعیت این است که این مراکز برای اثربخشی بیشتر، نیازمند تکمیل و تقویت رویکردهای درمانی خود هستند.

وی با بیان اینکه در این مراکز، افراد با حکم قضایی و به‌صورت اجباری نگهداری می‌شوند، افزود: رویکرد غالب در این مراکز «پرهیزمداری» است؛ به این معنا که افراد بدون استفاده از داروهای جایگزین مانند متادون، فرآیند ترک را طی می‌کنند. این شیوه از یک منظر، به کاهش وابستگی به دارو و برخی آسیب‌های مرتبط کمک می‌کند، اما از سوی دیگر، به‌ویژه در میان افرادی که سابقه طولانی‌مدت مصرف دارند، نمی‌تواند به‌تنهایی تضمین‌کننده درمان پایدار باشد.

اسکندریان ادامه داد: یکی از چالش‌های جدی در این حوزه، بازگشت دوباره افراد به مصرف مواد پس از پایان دوره نگهداری است. بسیاری از معتادان متجاهر پس از طی دوره‌های سه‌ماهه، به دلیل نبود مداخلات تکمیلی، مجدداً وارد چرخه مصرف می‌شوند. این موضوع نشان می‌دهد که اگرچه جمع‌آوری این افراد از سطح شهر اقدامی ضروری است، اما کافی نیست و باید به ابعاد عمیق‌تری از درمان توجه شود.

وی با اشاره به تاثیر اقدامات انجام‌شده در استان البرز گفت: براساس اعلام مسئولان استانی، جمع‌آوری معتادان متجاهر نقش قابل توجهی در کاهش برخی جرائم، به‌ویژه جرائم خشن داشته و این موضوع نشان‌دهنده اهمیت این اقدام در مدیریت آسیب‌های اجتماعی است. با این حال، اگر فرآیند درمان به‌درستی تکمیل نشود، این چرخه می‌تواند تکرار شود.

این مسئول با تاکید بر لزوم ورود نگاه علمی به این حوزه افزود: جهاد دانشگاهی با هدف ارتقای کیفیت مداخلات در مراکز ماده ۱۶، وارد این عرصه شده و تلاش کرده است با طراحی و اجرای مدل‌های علمی، فرایند بازتوانی را تقویت کند. یکی از مهم‌ترین این اقدامات، توسعه الگوهای اشتغال‌زایی هدفمند در این مراکز است.

رئیس جهاد دانشگاهی البرز در تشریح این الگو اظهار کرد: در مدل پیشنهادی، بازگشت مددجویان به جامعه به‌صورت تدریجی و مرحله‌به‌مرحله طراحی شده است. به این صورت که افراد ابتدا در کارگاه‌های داخل مرکز مشغول به فعالیت می‌شوند، سپس در مرحله بعد به کارگاه‌هایی خارج از مرکز اما در نزدیکی آن هدایت می‌شوند و در نهایت، با دریافت دستمزد و کسب مهارت، به‌تدریج وارد جامعه و بازار کار می‌شوند. این روند تدریجی، احتمال بازگشت موفق به زندگی عادی را افزایش می‌دهد.

وی ادامه داد: نتایج بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد در مراکزی که برنامه‌های اشتغال‌زایی به‌صورت فعال اجرا شده، میزان «ولع مصرف» در میان مددجویان کاهش قابل توجهی داشته است. در مقابل، در مراکزی که چنین برنامه‌هایی وجود ندارد، نه‌تنها کاهش معناداری مشاهده نشده، بلکه در برخی موارد افزایش ولع مصرف نیز گزارش شده است که این موضوع اهمیت مداخلات مهارت‌محور را دوچندان می‌کند.

اسکندریان با بیان اینکه در کنار اشتغال‌زایی، استفاده از روش‌های نوین درمانی نیز در دستور کار قرار گرفته است، گفت: یکی از این روش‌ها، «تحریک الکتریکی مغز از روی جمجمه» یا tDCS است که به‌صورت پایلوت در برخی مراکز استان در حال اجراست. این روش با اعمال جریان الکتریکی بسیار خفیف، به بهبود عملکرد نواحی مغزی مرتبط با کنترل رفتار کمک می‌کند و می‌تواند در کاهش ولع مصرف مؤثر باشد.

وی افزود: از جمله مزایای این روش، می‌توان به عدم استفاده از دارو، هزینه پایین، قابل حمل بودن تجهیزات و نداشتن عوارض جدی اشاره کرد. همچنین این روش می‌تواند در کاهش افسردگی و اضطراب که از عوامل مهم بازگشت به مصرف هستند، نقش مؤثری داشته باشد.

این مسئول با اشاره به روند اجرای این طرح در استان البرز گفت: در حال حاضر، این مداخلات به‌صورت آزمایشی در دو مرکز در حال اجراست و نتایج اولیه آن امیدوارکننده بوده است. برنامه‌ریزی شده است که در صورت تایید نتایج، این طرح به سایر مراکز نیز تعمیم داده شود.

وی با بیان اینکه در استان البرز شش مرکز ماده ۱۶ فعال است، افزود: این مراکز شامل واحدهای ویژه آقایان و بانوان هستند و در مجموع، 2400 از معتادان متجاهر را تحت پوشش قرار می‌دهند. توسعه برنامه‌های علمی و مهارت‌م حور در این مراکز می‌تواند نقش مهمی در کاهش آسیب‌های اجتماعی و بازگشت پایدار افراد به جامعه ایفا کند.

اسکندریان در پایان با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی میان دستگاه‌های مختلف خاطرنشان کرد: حل مسئله اعتیاد، نیازمند نگاه جامع و همکاری مستمر میان نهادهای مختلف است و امیدواریم با تداوم این مسیر، بتوانیم الگوهای موفقی را در سطح استان و کشور توسعه دهیم که به کاهش پایدار چرخه اعتیاد منجر شود.

انتهای پیام