توسعه همکاری مراکز درمانی، مسیر بهره‌گیری از ظرفیت سلول‌های بنیادی را هموار می‌کند
به گزارش روابط عمومی جهاد دانشگاهی، مرتضی ضرابی مدیرعامل شرکت فناوری بن‌یاخته‌های رویان و عضو هیئت علمی پژوهشگاه رویان، در جلسه انعقاد تفاهم‌نامه همکاری با بیمارستان تأمین اجتماعی هشتگرد با اشاره به اهمیت توسعه زیرساخت‌های مرتبط با سلول‌های بنیادی اظهار کرد: امروز سلول‌های بنیادی و فرآورده‌های مشتق از بافت‌های پیرامون تولد، از ظرفیت‌های مهم پزشکی نوین به شمار می‌روند و توسعه بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها مستلزم آگاهی‌بخشی عمومی، همکاری مراکز درمانی و فراهم کردن امکان دسترسی خانواده‌ها به خدمات تخصصی است.
وی با بیان اینکه خون بند ناف یکی از منابع ارزشمند سلول‌های بنیادی محسوب می‌شود، افزود: خون باقی‌مانده در بند ناف و جفت پس از تولد نوزاد، حاوی سلول‌های بنیادی خون‌ساز است؛ سلول‌هایی که توانایی تولید انواع سلول‌های خونی را دارند و در درمان برخی بیماری‌های خونی و اختلالات مرتبط با سیستم ایمنی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این ظرفیت در سال‌های گذشته جایگاه مهمی در حوزه پیوند سلول‌های بنیادی پیدا کرده و پژوهش‌ها و مطالعات بالینی نیز همچنان برای توسعه کاربردهای آن ادامه دارد.
ضرابی با اشاره به دو ویژگی اصلی سلول‌های بنیادی، یعنی توانایی خودنوزایی و تمایز به سلول‌های تخصص‌یافته، گفت: اهمیت این سلول‌ها در آن است که می‌توانند ضمن حفظ جمعیت خود، در شرایط مناسب به انواع سلول‌های مورد نیاز بدن تبدیل شوند. بر همین اساس، سلول‌های بنیادی در دو گروه کلی خون‌ساز و مزانشیمی مورد توجه قرار گرفته‌اند که هرکدام ویژگی‌ها و کاربردهای متفاوتی دارند و از منابع مختلفی مانند خون بند ناف، مغز استخوان و بافت چربی قابل دستیابی هستند.
مدیرعامل شرکت فناوری بن‌یاخته‌های رویان ادامه داد: خون بند ناف به دلیل برخورداری از سلول‌های بنیادی خون‌ساز، در درمان برخی بیماری‌های بدخیم و غیر بدخیم خونی، نارسایی‌های مغز استخوان و شماری از اختلالات ایمنی کاربرد دارد. در کنار آن، سلول‌های بنیادی مزانشیمی نیز به دلیل ویژگی‌های زیستی و توانایی اثرگذاری بر فرایندهای ترمیمی و تنظیم پاسخ‌های سلولی، در مطالعات و کارآزمایی‌های بالینی مرتبط با بیماری‌های مختلف مورد بررسی قرار گرفته‌اند.
وی با تأکید بر ضرورت تفکیک میان کاربردهای تثبیت‌شده و ظرفیت‌های در حال بررسی سلول‌های بنیادی تصریح کرد: هرچند نتایج برخی مطالعات امیدبخش بوده است، اما نباید ظرفیت‌های پژوهشی را با درمان قطعی اشتباه گرفت. استفاده از این روش‌ها در بیماری‌هایی مانند فلج مغزی، اوتیسم، مشکلات مفصلی و برخی بیماری‌های قلبی، به شواهد علمی معتبر، ارزیابی‌های تخصصی و طی مراحل قانونی و بالینی نیاز دارد. بنابراین اطلاع‌رسانی دقیق به خانواده‌ها و پرهیز از ایجاد انتظار غیرواقع‌بینانه از الزامات فعالیت در این حوزه است.
ضرابی با اشاره به فرایند ذخیره‌سازی خون بند ناف اظهار کرد: این فرایند پس از تولد نوزاد و در شرایطی انجام می‌شود که جمع‌آوری نمونه نباید خللی در روند زایمان و مراقبت‌های مادر و نوزاد ایجاد کند. نمونه جمع‌آوری‌شده پس از انتقال به آزمایشگاه، مراحل بررسی، آماده‌سازی و پردازش را طی می‌کند و در نهایت در شرایط انجماد عمیق و دمای حدود منفی ۱۹۶ درجه سانتی‌گراد نگهداری می‌شود تا در صورت نیاز و احراز شرایط پزشکی، امکان استفاده از آن فراهم باشد.
وی با بیان اینکه ذخیره‌سازی خون بند ناف می‌تواند به دو شکل خانوادگی و عمومی انجام شود، توضیح داد: در بانک خانوادگی، نمونه برای استفاده احتمالی خود کودک یا اعضای خانواده نگهداری می‌شود؛ در حالی که در بانک عمومی، نمونه‌های واجد شرایط با هدف فراهم کردن امکان استفاده برای بیماران نیازمند و از طریق سازوکارهای مشخص در دسترس قرار می‌گیرند. انتخاب هر یک از این روش‌ها به شرایط خانواده، آگاهی از کاربردها و ضوابط مربوط بستگی دارد.
مدیرعامل شرکت فناوری بن‌یاخته‌های رویان با اشاره به فعالیت این مجموعه از سال ۱۳۸۴ گفت: شرکت بن‌یاخته‌های رویان با هدف توسعه خدمات ذخیره‌سازی سلول‌های بنیادی خون بند ناف فعالیت خود را آغاز کرده و طی سال‌های گذشته توانسته است شبکه‌ای از خدمات تخصصی را در نقاط مختلف کشور توسعه دهد. شمار نمونه‌های ذخیره‌شده در بانک خصوصی این مجموعه از ۲۶۰ هزار نمونه فراتر رفته و بانک عمومی آن نیز حدود پنج هزار نمونه را در اختیار دارد. همچنین با گسترش دفاتر و نمایندگی‌ها، امکان ارائه خدمات در مناطق مختلف کشور فراهم شده است.
ضرابی با اشاره به اهمیت همکاری بیمارستان‌ها در توسعه این خدمات افزود: مراکز درمانی و بیمارستان‌ها نخستین نقاط تماس خانواده‌ها با خدمات مرتبط با زایمان و تولد نوزاد هستند. از این رو، آشنایی کادر درمان با فرایند جمع‌آوری خون بند ناف و فراهم بودن بستر اطلاع‌رسانی به والدین می‌تواند نقش مؤثری در افزایش مشارکت خانواده‌ها داشته باشد. همکاری با بیمارستان تأمین اجتماعی هشتگرد نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است و می‌تواند زمینه آشنایی بیشتر خانواده‌های منطقه با این ظرفیت را فراهم کند.
وی با تأکید بر اینکه ذخیره‌سازی خون بند ناف به معنای تضمین درمان در آینده نیست، خاطرنشان کرد: احتمال استفاده از هر نمونه به عوامل متعددی از جمله ویژگی‌های نمونه، شرایط بیمار، نوع بیماری و نظر تیم پزشکی بستگی دارد. با این حال، نگهداری اصولی نمونه‌های واجد شرایط می‌تواند یک فرصت زیستی ارزشمند برای آینده خانواده باشد؛ فرصتی که اهمیت آن با افزایش آگاهی و شناخت درست از کاربردها و محدودیت‌های این حوزه روشن‌تر می‌شود.
مدیرعامل شرکت فناوری بن‌یاخته‌های رویان در ادامه به ظرفیت سایر بافت‌های پیرامون تولد، از جمله بافت بند ناف، جفت و غشای آمنیوتیک اشاره کرد و گفت: این بافت‌ها نیز حاوی سلول‌ها و ترکیبات زیستی ارزشمندی هستند که می‌توانند در مسیر تولید فرآورده‌های زیستی و توسعه روش‌های نوین درمانی مورد استفاده قرار گیرند. علاوه بر این، فرآورده‌هایی مانند سرم اتولوگ چشمی و برخی محصولات حاصل از پلاکت نیز در حوزه‌های مشخص پزشکی کاربرد دارند و توسعه زیرساخت‌های تولید و فرآوری این محصولات می‌تواند به گسترش خدمات درمانی کمک کند.
ضرابی در پایان با اشاره به افق‌های پیش‌روی پزشکی بازساختی تأکید کرد: حرکت به سمت استفاده هدفمند از ظرفیت سلول‌ها و بافت‌های انسانی، نیازمند پیوند میان دانش پژوهشی، زیرساخت‌های آزمایشگاهی، نظام درمان و مشارکت آگاهانه مردم است. انعقاد تفاهم‌نامه با مراکز درمانی از جمله بیمارستان تأمین اجتماعی هشتگرد، می‌تواند گامی در جهت تقویت این ارتباط، ارتقای آگاهی خانواده‌ها و فراهم شدن زمینه ارائه خدمات تخصصی در حوزه سلول‌های بنیادی و فرآورده‌های زیستی باشد.
سروش
نظر شما :